Rode superreus

Betelgeuse

Betelgeuze (Betelgeuse) is de oranjerode schouder van Orion. Het is een rode superreus, zo groot dat hij op de plek van de zon tot voorbij de baan van Mars zou reiken. Ooit ontploft hij als supernova.

Orionongeveer 550 lichtjaaroranjerood
In het kort: Betelgeuze is een stervende reuzenster. In 2019–2020 werd hij opvallend zwakker, en in 2025 vonden onderzoekers zijn kleine begeleider.
Illustratie van de rode superreus Betelgeuze

Betelgeuze is een van de grootste sterren die we met het blote oog kunnen zien.

Op deze pagina

Ga direct naar een onderdeel

Feiten

Betelgeuze in cijfers

Sterrenbeeld

Orion, linkerschouder (gezien vanaf de aarde)

Afstand

Ongeveer 550 lichtjaar (onzeker, tussen 500 en 700)

Type

Rode superreus

Doorsnede

Ongeveer 700 tot 1.000 keer de zon

Massa

Ongeveer 15 tot 20 keer de zon

Temperatuur

Ongeveer 3.300 °C, veel koeler dan de zon

Leeftijd

Ongeveer 10 miljoen jaar, jong voor een ster

Uitleg

Hoe groot is Betelgeuze?

Als je Betelgeuze op de plek van de zon zou zetten, zouden Mercurius, Venus, de aarde en Mars binnenin de ster liggen. Zijn doorsnede is ongeveer 700 tot 1.000 keer die van de zon. Precies meten is lastig, omdat de ster geen scherpe rand heeft en zelf voortdurend opbolt en inzakt.

Toch is Betelgeuze niet extreem zwaar: ongeveer 15 tot 20 keer de zon. Zijn gas is enorm opgeblazen en daardoor heel ijl. Hij is pas ongeveer 10 miljoen jaar oud, maar zware sterren leven snel. Betelgeuze verbruikt zijn brandstof zo snel dat hij al aan het einde van zijn leven is. Lees meer in sterfasen.

Recent nieuws

Het grote dimmen en een geheime partner

Eind 2019 werd Betelgeuze opeens veel zwakker. Begin 2020 was hij nog maar ongeveer een derde zo helder als normaal. Sommige mensen dachten dat de supernova eraan kwam. Later bleek wat er gebeurd was: de ster had een grote wolk gas uitgestoten, die afkoelde tot stof en een deel van zijn licht tegenhield. In de loop van 2020 werd Betelgeuze weer gewoon helder.

Al langer vermoedden onderzoekers dat er een kleine ster om Betelgeuze draait, omdat zijn helderheid in een ritme van ongeveer zes jaar schommelt. In juli 2025 meldde NASA dat een team met de Gemini North-telescoop op Hawaï die begeleider waarschijnlijk had gezien, vlak bij de rand van de reuzenster. Hij kreeg de bijnaam Siwarha, “haar armband”.

Toekomst

Wanneer ontploft Betelgeuze?

Betelgeuze eindigt als supernova: een enorme ontploffing waarbij de kern ineenstort tot een neutronenster of misschien een zwart gat. Dat gebeurt waarschijnlijk ergens in de komende 100.000 jaar. Het kan morgen zijn, maar veel waarschijnlijker is het over tienduizenden jaren.

Als het gebeurt, wordt Betelgeuze een paar weken lang ongeveer zo fel als een halve maan, en is hij ook overdag te zien. Na enkele maanden dooft hij langzaam uit, en verdwijnt de schouder van Orion. Gevaarlijk voor de aarde is het niet: daarvoor staat hij veel te ver weg.

Zelf kijken

Zo vind je Betelgeuze

Betelgeuze is een van de makkelijkste sterren om te vinden. Zoek in de winter, ’s avonds in het zuiden, de drie sterren op een rij van de gordel van Orion. Linksboven de gordel staat een opvallend oranje ster: Betelgeuze. Rechtsonder staat de blauwwitte Rigel. Het kleurverschil tussen die twee zie je met het blote oog, en met een verrekijker nog beter.

Vergelijk Betelgeuze af en toe met de sterren in de buurt. Zijn helderheid verandert een beetje, over weken en maanden. Sterrenkundigen gebruiken ook waarnemingen van amateurs om die schommelingen te volgen.

Vragen

Veelgestelde vragen over Betelgeuze

Hoe spreek je Betelgeuze uit?

In het Nederlands meestal als “Bee-tel-geu-ze”. De naam komt uit het Arabisch en betekent iets als “de hand van al-Jawza’”, een figuur uit oude sterrenverhalen.

Is Betelgeuze al ontploft?

Dat kan in principe, want zijn licht doet ongeveer 550 jaar over de reis naar ons. Maar er is geen enkele aanwijzing voor. De kans dat het juist in ons leven zichtbaar wordt, is klein.

Is een supernova van Betelgeuze gevaarlijk?

Nee. Pas binnen enkele tientallen lichtjaren kan een supernova schade doen aan de ozonlaag. Betelgeuze staat ruim tien keer zo ver weg.

Waarom is Betelgeuze oranje?

Omdat zijn oppervlak koeler is dan dat van de zon. Koelere sterren geven meer rood en oranje licht, hetere sterren meer blauw. Lees meer in sterren op kleur.

Bronnen

Bronnen en verder lezen

De uitleg op deze pagina is zelf geschreven in eenvoudige Nederlandse taal. Getallen zijn afgerond; waar onderzoekers het nog niet zeker weten, staat dat erbij. Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 7 november 2026.