Zomerster

Altair

Altair is de helderste ster in de Arend en een van de drie hoeken van de Zomerdriehoek. Hij staat op 17 lichtjaar en draait zo snel om zijn as dat hij is platgedrukt als een mandarijn. Altair was de eerste gewone ster waarvan sterrenkundigen het oppervlak in beeld brachten.

Arend17 lichtjaarwit
In het kort: Altair is een van onze naaste heldere buren. In een Chinees liefdesverhaal is hij de koeherder die eens per jaar zijn geliefde Vega mag ontmoeten.
Illustratie van de snel draaiende ster Altair

Altair draait zo snel dat hij aan de evenaar duidelijk breder is.

Feiten

Altair in cijfers

Sterrenbeeld

Arend (Aquila)

Afstand

Ongeveer 17 lichtjaar

Type

Witte hoofdreeksster

Massa

Ongeveer 1,8 keer de zon

Lichtkracht

Ongeveer 10 keer de zon

Draaiing

Eén keer om zijn as in ongeveer 9 uur

Vorm

Ongeveer 20 procent breder aan de evenaar dan van pool tot pool

Uitleg

Een ster als een mandarijn

De zon draait in ongeveer 25 dagen om haar as. Altair doet dat in ongeveer 9 uur. Aan zijn evenaar beweegt het oppervlak met meer dan 250 kilometer per seconde. Dat is zo snel dat de ster naar buiten wordt getrokken: Altair is aan de evenaar ongeveer een vijfde breder dan van pool tot pool.

Daardoor is de ster ook niet overal even heet. De polen liggen dichter bij het hete binnenste en zijn feller. De evenaar is koeler en donkerder. Sterrenkundigen noemen dat zwaartekrachtverduistering.

Ontdekking

Het eerste beeld van een sterrenoppervlak

Sterren staan zo ver weg dat ze in een gewone telescoop altijd puntjes blijven. In 2007 lukte het onderzoekers om met de CHARA-sterrenwacht in Californië het licht van zes telescopen te combineren. Zo maakten ze een beeld van het oppervlak van Altair, met de platte vorm en de heldere polen. Het was de eerste keer dat dat lukte bij een gewone ster zoals de zon, in plaats van bij een reuzenster.

Verhaal

De koeherder en de weefster

In een oud Chinees verhaal is Altair de koeherder Niulang en Vega de weefster Zhinü. Ze werden verliefd, maar werden gescheiden door de rivier aan de hemel: de Melkweg, die tussen de twee sterren in loopt. Eén keer per jaar, op de zevende dag van de zevende maand, vormen eksters een brug zodat ze elkaar kunnen ontmoeten. Dat is het Qixi-feest, een soort Chinese Valentijnsdag.

Op een donkere plek zie je in de zomer inderdaad de band van de Melkweg tussen Altair en Vega lopen.

Zelf kijken

Zo vind je Altair

Zoek in de zomer en het begin van de herfst eerst Vega, de felle ster bijna recht boven je. Altair is de heldere ster die lager in het zuiden staat, met aan weerskanten een zwakkere ster. Die drie op een rij zijn een handig herkenningspunt. Samen met Vega en Deneb vormt Altair de Zomerdriehoek. In november zie je Altair vroeg in de avond nog in het zuidwesten.

Vragen

Veelgestelde vragen over Altair

Is Altair een grote ster?

Hij is iets groter en zwaarder dan de zon, maar geen reus. Hij lijkt helder omdat hij dichtbij staat: 17 lichtjaar.

Waarom heet de ster Altair?

De naam komt uit het Arabisch en betekent “de vliegende”, een verkorting van “de vliegende arend”.

Kun je de platte vorm met een telescoop zien?

Nee. Ook in de grootste telescopen blijft Altair een puntje. Het beeld van het oppervlak lukt alleen door het licht van meerdere telescopen slim te combineren.

Bronnen

Bronnen en verder lezen

De uitleg op deze pagina is zelf geschreven in eenvoudige Nederlandse taal. Getallen zijn afgerond; waar onderzoekers het nog niet zeker weten, staat dat erbij. Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 7 november 2026.