Ontdek het heelal

De zon: onze dichtstbijzijnde ster

De zon is een bol heet plasma waarin kernfusie energie vrijmaakt. Haar zwaartekracht bepaalt de banen van de planeten, terwijl haar straling het aardoppervlak verwarmt.

Bijgewerkt op 7 november 2026

In het kort

Van kernfusie tot zonlicht

In de kern worden waterstofkernen uiteindelijk samengevoegd tot helium. Daarbij wordt een deel van de massa omgezet in energie. De energie wordt via straling en stromingen naar buiten getransporteerd. Het zichtbare licht bereikt ons vanaf de fotosfeer. De zon brandt dus niet zoals een houtvuur: zuurstof is geen brandstofvoorwaarde voor de kernfusie.

Lagen van de zon

De kern is ongeveer 15 miljoen graden Celsius. Daaromheen liggen gebieden waar energie vooral door straling en vervolgens door stroming wordt verplaatst. De fotosfeer, de zichtbare laag, is ongeveer 5.500 graden Celsius. Daarboven liggen de chromosfeer en de corona. Die ijle corona is veel heter dan de fotosfeer; magnetische processen spelen daarbij een belangrijke rol.

Vlekken en activiteit

Zonnevlekken zijn gebieden die koeler zijn dan hun omgeving en daardoor donker afsteken. Ze zijn verbonden met sterke magnetische velden. Het aantal vlekken verandert in een cyclus van gemiddeld ongeveer elf jaar. Zonnevlammen en uitstoot van geladen materiaal kunnen de ruimte rond de aarde beïnvloeden. Niet iedere uitbarsting is naar de aarde gericht.

Dag, nacht en seizoenen

Dag en nacht ontstaan doordat de aarde om haar as draait. De seizoenen ontstaan vooral door de schuine stand van die as: de invalshoek van zonlicht en de daglengte veranderen gedurende het jaar. Ze ontstaan niet doordat de aarde in de zomer eenvoudig dichter bij de zon staat. Noordelijk en zuidelijk halfrond hebben tegelijk tegengestelde seizoenen.

De toekomst van de zon

De zon is ongeveer 4,6 miljard jaar oud. Over ongeveer vijf miljard jaar zal haar ontwikkeling sterk veranderen wanneer de waterstof in de kern uitgeput raakt. Ze zal opzwellen tot een rode reus en later buitenlagen verliezen. Uiteindelijk blijft een witte dwerg over. De zon heeft te weinig massa om als supernova te eindigen.

Veilig observeren

Bekijk de zon nooit door een ongefilterde verrekijker of telescoop. Een eclipsbril beschermt niet wanneer je daarmee door zo’n instrument kijkt. Een geschikt zonnefilter moet vóór de opening zitten en stevig bevestigd zijn. Voor een eenvoudige waarneming kun je met je rug naar de zon een gaatjesprojectie op een scherm maken. Kijk daarbij alleen naar het geprojecteerde beeld.

Bronnen en verder lezen